Talumpati Bilang Panauhing Tagapagsalita sa Moving Up Ceremony ng Magsikap National Vocational High School (July 12, 2023)

             Sa ating/ Superbisor sa Programang Edukasyong English/ Dr. Adelardo I. Malaluan, sa ating/ Pandistritong Superbisor/ ng mga Pampublikong Paaralan/ Dr. Cecil V. Jose, sa ating/ Punong-guro (II) dalawa/ Ginoong Eldon G. Tendan, sa ating Punong Barangay/ Kagalang-galang Maria Rona P. San Juan,  sa ating PTA G./Bb. Tessi Cerame, sa mga gurong naririto,/ sa mga magulang/ at sa mga magsisipag-angat ng baitang,/ isang mapagpalang umaga sa ating lahat.

            Bago tayo magsimula/ ay inaanyayahan ko lahat ng mga magsisipag-angat ng baitang/ na tumayo at sabay-sabay nating parangalan/ ang mga taong naging bahagi ng inyong tagumpay./ Kung natatanaw  n’yo ang inyong mga magulang/ at mga guro,/ humarap kayo sa kanila/ tingnan n’yo ang kanilang mga mukha,/ kumaway kayo/ at bigyan sila ng isang matamis na ngiti/ at masigabong palakpakan./ Dahil kung hindi sa kanila/ ay wala tayo rito upang magdiwang sa isang nakapahalagang araw na ito sa inyong buhay. (Maaari na tayong umupo)

            Isang napakalaking karangalan/ ang maimbitahan sa espesyal na araw na ito kasama kayo./ Pagkatanggap ko ng liham imbitasyon,/ nakasaad doon na magbibigay ako ng isang mensahe ng inspirasyon./ Bigla akong nakaramdam ng kaba sa aking dibdib./ Ito na nga pala/ ang ikalawang pagkakataon/ na ako ay magsasalita sa mismong entabladong kinatatayuan ko noon/ labing isang (11) taon na ang nakalilipas./ Masaya/ dahil nanariwa muli sa aking isip/ ang masasayang karanasan ko/ sa paaralang ito./ Ang pagtatanim ng limang puno sa likod ng paaralan kada bago eksam. Ewan kung may nabuhay ni isa sa mga ‘yon/ dahil hindi pipirmahan ng SSG ang iyong clearance. Ang pagsakay sa jeep na pauwing Calintaan/ sa  pagpasok sa paaralan/ tapos ang bayad ay piso lang./ Ang pagtalok sa kapirasong lupa ng paaralan/ dahil required sa TLE subject./ Ang paaralang naging bahagi ng paglago ko bilang isang tao/ at humubog sa kung saan ako ngayon.

            Palasak na kung ikukwento ng mga panauhing tagapagsalita/ ang kanilang naging buhay subalit hindi ko palalampasin ang pagkakataong ito upang ibahagi sa inyo ang lahat ng pinagdaan ko. Subalit hindi naging madali ang lahat/ bago ko narating kung saan ako ngayon./ Habang nag-aaral ako ng elementarya at sekondarya/ ay kinakailangan kong managraw o mamulot ng palay sa ibabaw ng tirik na araw/ noong hindi pa uso ang harvester/ at manalukan para magkaroon ng malaking baon sa eskwela/ gaya ng isang tipikal na kabataan na hindi namulat sa marangyang pamumuhay./ Na hindi rin naranasan ng karamihan sa inyo. Naalala ko pa noon na kailangan kong tumulong sa nanay ni Sir Mokong/ na si Ate Bani/ sa pagtitinda ng pancake na may star margarin/ at binudburan ng asukal sa ibabaw upang sa ganoon /ay mabahaginan ako ng konteng halaga upang ipambili ko ng sarili kong meryenda/ o kung minsan ay mismong tinda pa niya./ Sabi ng tatay ko noon/ tama na ang makapagtapos ka ng sekondarya./ Subalit hindi ako nagpapigil aking ambisyon./ Bilang isang SK Kagawad ng mga panahon na ‘yon/ ay ginamit ko ang aking pribiliheyo/ para sa isang iskolarsyip/ at pumipila sa halagang tatlong libo ni Congressman Nene/ na madalas ay mahaba pa ang mensahe ng mga politiko/ kung kaya’t aabutin ka na ng gutom sa haba ng pila/ para lang may pambayad sa matrikula./ Salamat sa tatlong libo dahil nai-survive ko ang kolehiyo/ kahit papaano. Tanda ko pa,/ nagsimula ang aking allowance/ sa halagang tatlong daang piso/ sa mga unang taon ko sa kolehiyo./ Kailangan kong maghigpit ng sinturon./ Ipinagkasya ko ang halagang ito para sa photocopy,/ pang-ulam/ at pamasahe na/ noon ang klase ay nasa Labangan pa. Sa halagang tatlong daan ng mga panahon na ‘yon/ ay marami ka pang mabibili.  May pagkakataon pa/ na bumibili na lang ako ng siomai na tatlo sampu sa plasa ng San Jose/ para pang-ulam sa gabi/ at madalas/ itlog at noodles na may halong malunggay na kinuha sa bakuran ng kalapit boarding house ay sapat na./ In short diet is life./ Gusto kong kunin ang pagkakataong ito upang ialaay ang talumpating ito sa lola ni Ma’am Marian na malaki ang naging parte sa aking tagumpay. Hindi ako ipinanganak na may gintong kutsara sa bibig/ kaya’t ipinamulat sa akin ng mundo  sa murang edad ang dapat kong matutuhan/ at dahil sa mga karanasang ito/ ay naging mas matibay ako/ at naging maalab ang aking pagnanais na magtagumpay sa buhay./ Hindi sa ayaw ko ng gawin ang nakagawian/ bagkus gusto kong mabago ang takbo ng buhay ko.

            Ee bakit malungkot ang beshy ko?  Dahil ang iba sa inyo ay aalis at mag-aaral sa ibang paaralan at ang iba naman ay mananatili. Kakabit ng pagsasara ng isang kabanata ay pagsisimula ng mas maganda at  panibagong yugto ng inyong pag-aaral. Sa inyong pag-angat ng baitang/ baoin n’yo ang mahahalagang bilin na subok ko na/ sa paglipas ng mga taon.

Una,  Magtakda ng malinaw na layunin. Dapat alam mo kung ano ang gusto mong marating sa buhay. Ang pagkakaroon ng malinaw na layunin ay magbibigay sa iyo ng direksyon at motibasyon. Kung mangagarap kayo, gawin ninyong detalyado ang pangarap ‘nyo. Panagarap ko dati na kumuha ng kursong Bachelor of Arts in Communication o hindi kaya ay Bachelor of Arts in Political Science at dahil sa walang kakayahan ang aking magulang na pag-aralin ako sa kursong ninanais ko at walang kursong gaya nito sa ating probinsya ay kinuha ko ang kurso ng Pagtuturo. Ito ay dahil na rin sa impluwensiya ng aking mga guro/ na naririto sa inyong harapan. Kaya nga rest in peace sa mga kursong gusto natin/ na hindi natin naituloy. Kaya kung kayo ay may pagkakataon na ipagpatuloy ang kursong gusto n’yo pagkatapos ng inyong Senior High School/ ay pagbutihan n’yo. Kung gusto maging pulis, dapat ngayon pa lang ang asal at kilos mo ay gaya na rin ng isang pulis. Kung gusto mong maging guro, dapat ang iyong tinatahak na daan ay patungo sa pagiging guro. Everything is a matter of mindset. 

Pangalawa, Kumilos ka. Huwag hintayin ang perpektong sandali upang magsimulang kumilos patungo sa iyong pangarap. Simulan sa paggawa ng maliliit na hakbang/ tungo sa pag-abot nito. Sabi nga don’t prepare, begin. Ang pagpapatuloy mo sa Senior high school ay isang malaking hakbang tungo sa pag-abot ng iyong mga panagarap.

Pangatlo, Maging matiyaga. Hindi nakukuha ang pangarap sa isang upuan lang. Gaya ng isang caterpillar/ na matagal na nanatili sa kanyang cocon mula 5 (lima) hanggang 21 (dalawamput isang araw) at kung minsan ay umaabot pa ng (3) tatlong taon bago maging isang magandang paruparo. Panatilihin ang pokus sa layunin sa kabila ng mga pagsubok na nararanasan. Panatilin ang positibong pag-iisip. Padayon lang. Naniniwala pa rin ako sa mga gasgas na mga kasabihan na “kapag may tiyaga ay may nilaga” at “today is sacrifice and tomorrow is paradise”.

            Sa nagdaang mga linggo,/ naging usap-usapan ang isang facebook post/ kung ano nga ba ang mas mahalaga? Diploma o diskarte? Kayo ang tatanungin ko./ Anong mas mahalaga?/ Diploma/ o diskarte?

            Tama si Kuya Renan/ na isang personal blogger/ na lagi niyang sinasabi na tapusin n’yo ang inyong pag-aaral, kumuha ng diploma at dumiskarte para makahanap ng trabaho kaya nga sabi ng dating Senador Bam Aquino “Ang edukasyon ay susi/ para sa isang magandang kinabukasan.” Dagdag pa when Padre Jose Burgos once said: "Mag-aral kayo./ Pakinabangan ninyo ang mga paaralan ng bayan/ hanggang sa kung saan ang mabibigay ng mga ito./ Laging maging Pilipino,/ isang edukadong Pilipino."/ at sa isang facebook post ni Kuya Dyek/ para balang araw/ ‘yong kwento mo na rin/ ang kwentong pakikinggan./ Huwag mong hayaang tagapakinig/ at tagapalakpak ka lang./ May kwento ka/ at dahil sa’yo/ at sa tapang mo,/ magpapatuloy rin ang iba. Kaya alang-alang sa maganda mong istorya,/ magpatuloy ka.

            Muli/ isang maligayang pagbati sa inyong pag-angat ng baitang. Piliin lagi ang tama/ at katotohanan. Maging progresibo’t/ magkaroon ng kritikal na pag-iisip/ upang makapag-ambag ng pagbabago sa lipunan./ Palayain ang isip/ at kamalayan/ at maging isang kapaki-pakinabang na mamamayan.